تخمین هزینه های یک پروژه نرم افزاری

انجام محاسبات مربوط به هزینه یک نرم افزار معمولاً کار مشکلی است. این امر دلایل زیادی دارد. پروژه های نرم افزاری اغلب ملموس و در ابتدا قابل درک نیستند. همیشه چیزی که در ذهن مشتری است با چیزی که در ذهن شماست تفاوت های بسیاری دارد. امروزه نرم افزار گرانترین بخش سیستم های کامپیوتری است. تخمین هزینه می تواند تفاوتی میان سود و زیان باشد.

تخمین هزینه مشکل است اما حیاتی است. یک خطای بزرگ در تخمین هزینه می تواند ضرر مالی و زمانی بسیاری به شما وارد کند. متغیرهای بسیاری مانند انسان، محیط، لوازم، زمان، ریسک، اندازه و پیچیدگی پروژه بر روی هزینه های شما تاثیرگذارند. معمولا وظیفه تخمین هزینه در شرکت ها و تیم های برنامه نویسی بر عهده مدیر پروژه است. یک مدیر پروژه هم باید با تجربه و دانش قبلی خود این کار را انجام بدهد. من و شمایی که دانش مدیریت پروژه نداریم و پروژه هایمان را اغلب تک نفری انجام می دهیم، چطور تخمین هزینه کینم!؟ به منظور دستیابی به تخمین هزینه تقریباً قابل اطمینان سه راه پیشنهاد می شود :

  • تخمین هزینه تا انتهای پروژه به تاخیر انداخته شود
  • بر اساس پروژه های مشابهی که قبلاً انجام شده، تخمین هزینه کنیم
  • از روش های تجربی و سلسله مراتبی استفاده کنیم

متاسفانه، حالت اول در اکثر مواقع عملی نیست. مشتری شما می خواهد قیمت شما را بداند تا هم خودش برآورد هزینه کند و هم قمیت شما را با دیگران مقایسه کند.

حالت دوم تا حد قابل قبولی خوب عمل می کند، اما اگر پروژه جاری کاملاً شبیه پروژه های انجام شده قبلی باشد. که معمولاً اینطور نیست. تجربه گذشته همیشه نشان دهنده راه خوبی برای نتایج آینده نیستند.

حالت سوم می تواند روش عملی مناسبی برای تخمین هزینه های پروژه های نرم افزاری باشد. در این حالت باید عوامل موثر در هزینه های نرم افزار را تشخیص و هرکدام را مورد بررسی قرار دهید. در این مطلب به بررسی مهمترین عوامل تاثیرگذار در برآورد هزینه یک پروژه نرم افزاری می پردازیم :

اندازه پروژه

اولین چیزی که تاثیر مستقیم روی هزینه های شما دارد اندازه یک پروژه است. شما باید بر اساس مشاهدات و مستنداتی که از مشتری بدست آورده اید، تخمین مناسبی از اندازه (بزرگی یا کوچکی) پروژه داشته باشید. با افزایش اندازه پروژه هزینه های زمانی، مالی و انسانی شما بالاتر خواهد رفت. شاید فکر کنید تخمین اندازه پروژه کار راحتی است، اما اشتباه شما همین جاست! مشتری ها در ابتدای کار فقط یک هدف دارند، اینکه کارشان را با نرم افزار شما راحت و بادقت انجام دهند. اغلب مشتری های پروژه های نرم افزاری نمی توانند در ابتدای کار تمام انتظارات خودشان را مشخص کنند. بعد از اینکه شما پروژه را تحویل دادید و مشتری مدتی با آن کار کرد، باید پذیرای انتظارات و احیاناً ایرادهای جدید مشتری باشید.

پیچیدگی پروژه

عامل مهم دیگری که حتماً باید در تخمین هزینه پروژه در نظر بگیرید، پیچیدگی است. شما باید بتوانید پیچیدگی یک پروژه را بر اساس دانش خود اندازه بگیرید. این نکته را در نظر داشته باشید که فاکتور اندازه و پیچیدگی یکسان نیستند. یک پروژه با اندازه کوچک ممکن است پیچیدگی بسیار بیشتری از یک پروژه با اندازه بزرگ داشته باشد. به طور مثال نوشتن یک برنامه مدل سازی سه بعدی پیچیده تر و مشکل تر  از نوشتن یک ویرایشگر متن است. البته پیچدگی هم می تواند یک عامل نسبی باشد. مثلاً نوشتن یک پروژه تحت وب تجاری برای کسی که تا به حال تجربه چنین کاری را نداشته ممکن است بسیار پیچیده به نظر برسد، اما کسی که دهمین وب سایت تجاری خود را توسعه می دهد، انجام این کار را معمول می داند.

زمان انجام پروژه

شما باید زمان مفیدی را که روی یک پروژه کار می کنید را محاسبه کنید. این عامل وابستگی مستقیم به اندازه و پیچیدگی پروژه دارد. هر چقدر اندازه و پیچیدگی پروژه بیشتر باشد، مشخص است که زمانی که شما باید روی پروژه بگذارید نیز افرایش می یابد. این عامل می تواند تحت تاثیر تقاضای مشتری باشد، یعنی اینکه او بخواهد خروجی پروژه را در زمان مشخصی از شما تحویل بگیرد. در این موقعیت که مورد بحث ما نیست، شما بایستی زمان پروژه را تخمین بزنید. یا ممکن است زمان انجام پروژه در ابتدای کار مشخص نشود و برای مشتری هم آنچنان مهم نباشد، در اینجا شما باید با یک برنامه ریزی مشخص و یک تخمین زمان مناسب، فاکتور زمان را برای تخمین هزینه پروژه بدست آورید.

منابع انسانی

این فاکتور فقط برای تیم های برنامه نویسی و شرکت ها کاربرد دارد. این عامل تحت تاثیر هر سه عامل بالاست. شما پس از تخمین عوامل بالا، بایستی برای انجام کارهای پروژه افرادی را استخدام کنید. معمولاً در پروژه های کوچک همه کارها را یک نفر انجام می دهد، اما هنگامی که اندازه و پیچیدگی پروژه بیشتر و زمان انجام آن (به اجبار) کمتر می شود، نیاز به استفاده از نیروی انسانی افزایش پیدا می کند.

farasun.wordpress.com

حتماً عوامل دیگری در تخمین هزینه دخیل هستند که در این نوشته کوتاه به آن ها پرداخته نشد. سختی این کار اینجاست که برای تخمین مناسب هزینه های یک پروژه، شما بایستی ابتدا بتوانید اندازه، پیچیدگی و زمان مورد نیاز برای انجام پروژه را تخمین بزنید.

شما هم می توانید تجربه خود را با ما توسط فرم نظرات به اشتراک بگذارید.

به روز رسانی : آقای مجید آواژ لطف کردن و مطلبی پخته تر و علمی تر در مورد تخمین هزینه های پروژه های نرم افزاری نوشتند، از اینجا می توانید این مطلب را بخوانید.

مطالب مرتبط :

یک ران تایم برای اجرا کردن همه!

با CLR که آشنا هستید!؟ یکی از اجزای اصلی پلت فرم دات نت مایکروسافت است. CLR یک پیاده سازی از CLI استاندارد است و محیطی برای اجرای کدهای برنامه های دات نت ایجاد می کند. کامپایلر های سی شارپ و ویژوال بیسیک دات نت کد ماشین تولید نمی کنند، بلکه کدی تولید می کنند به صورت byte code که ماشین به تنهایی قادر به تفسیر و اجرای آن نیست. کامپایلر ابتدا کد CIL یا همان MSIL را تولید می کند. سپس هنگام اجرای برنامه مورد نظر CLR وارد عمل شده و با کامپایلر just in time یا JIT کد CIL برنامه مورد نظر را به کدی که برای سیستم عامل قابل درک باشد، تبدیل می کند.

clr

وظیفه CLR تنها تبدیل بایت کد CIL به کد ماشین نیست، CLR وظایف مدیریت حافظه، پردازش استثناها (Exception Handling)، مدیرت نخ ها (Thread Management)، Garbage Collection و تامین امنیت را به بهترین نحو انجام می دهد.

CLR پیاده سازی CLI استاندارد برای سیستم عامل ویندوز است. پیاده سازی های دیگر CLI مثل Mono و Portable.NET برای سیستم عامل های غیر ویندوز بوجود آمده اند، زیرا CLR فقط روی ویندوز اجرا می شود.

ایده نوشتن این مطلب و عنوان آن، طرح تی شرت زیر است. بقیه تی شرت های تیم CLR را ببینید!

clr_shirt

طرح این تی شرت، شما را به یاد ارباب حلقه ها نمی اندازد!؟ 🙂

تعریف برخی از اصطلاحات بکار رفته در این مطلب :

  • CLI : مشخصات بازی (=open specification) است که توسط مایکروسافت توسعه داده می شود که کد اجرایی و محیط ران تایمی که هسته دات نت فرم ورک و نرم افزارهای آزاد Mono و Portable.NET را شکل می دهند، توضیح می دهد. این مشخصات محیطی را تعریف می کند که به زبان های برنامه نویسی سطح بالا امکان استفاده در پلت فرم های مختلف را بدون باز نویسی برای یک معماری خاص، می دهد. CLI مخفف Common Language Infrastructure است.
  • CIL : زبان سطح پائینی در CLI است که زبان های تحت دات نت پس از کامپایل شدن به آن ترجمه می شوند. CIL معادل دات نت زبان اسمبلی برای یک CPU است. پس از تبدیل سورس کد یکی از زبان های دات نت به کدهای CIL، این کدها به بایت کد تبدیل می شوند و یک اسمبلی دات نت ایجاد می شود. CIL قبلاً با اسم MSIL نیز شناخته می شد. CIL به صورت «sil» (سیل) تلفظ می شود و مخفف Common Intermediate Language است.
  • JIT Compiler : به عنوان «ترجمه پویا» نیز شناخته می شود و تکنیکی است برای بهبود کارایی یک برنامه کامپیوتری. JIT کد تولید شده قبل از اجرای برنامه را به کدی که به صورت Native اجرا می شود، تبدیل می کند. برای مثال بایت کد را به کد ماشین تبدیل می کند. بسیاری از محیط های ران تایم مدرن مانند دات نت مایکروسافت و بسیاری از پیاده سازی های جاوا از JIT برای اجرای کد با سرعت بالا استفاده می کنند.
  • Garbage Collection : یک شکل از مدیریت حافظه خودکار است که برای باز پس گیری حافظه اشیائی که دیگر مورد استفاده قرار نمی گیرند، کاربرد دارد.
  • Mono : مونو پروژه اوپن سورس و آزادی است که توسط ناول برای پیاده سازی دات نت فریم ورک روی پلت فرم های غیر ویندوزی بوجود آمده است. مونو می تواند روی انواع توزیع های لینوکس (ماننده اوبونتو و زوزه)، مک، سولاریس، سیستم عامل های سازگار با یونیکس و BSD اجرا شود. این پروژه شامل ابزارهای سازگار با دات نت مثل یک IDE، کامپایلر سی شارپ و یک پیاده سازی CLR است. (بخوانید : آیا برنامه دات نت شما روی لینوکس اجرا می شود!؟)
  • Portable.NET : قسمتی از پروژه DotGNU است و محیط ران تایم آزاد و اوپن سورسی برای برنامه های مبتنی بر CLI استاندارد است. این پروژه از کلاس های پایه دات نت، XML و Windows Forms پشتیبانی می کند.

منبع : ویکی پدیا

farasun.wordpress.com

مطالب مرتبط :

اگر تمايل به دنبال کردن مطالب اين وبلاگ داريد، مي توانيد مشترک فيد فراسان شويد.

چطور مشترک شويم؟

[Code to look] سه شنبه 20 آمرداد 88

Code to lookهای قبلی

ASP.NET, MVC, jQuery

ASP.NET MVC یا ASP.NET کلاسیک! کدام را انتخاب کنیم؟ مقاله

استفاده از تصاویر CAPTCHA در صفحات ASP.NET دانلود کنید

آپلود تصاویر در وب و مدیریت آن ها مقاله

استفاده از ASP.NET، WCF و jQuery برای ساخت ویدجت (Widget) دانلود کنید

شروع کار با jQuery یک مقاله خوب برای شروع یادگیری jQuery

ساخت قالب Tab ساده با jQuery مقاله

WPF و سیلورلایت

به خاطر سپاری موقعیت پنجره WPF مقاله

کلاس Application در یک برنامه WPF مقاله

ساخت Splash Screen با پیغام Loading در WPF

ساخت یک Launchpad زیبا با استفاده از WPF دانلود کنید

ساخت اپلیکیشن های ماژولار سیلورلایت دانلود کنید

سی شارپ

فرستادن و خواندن SMS از طریق GSM Modem با استفاده از دستورات AT و بدون استفاده از کتابخانه اضافی دانلود کنید

توضیح امکانات جدید سی شارپ 4.0 با مثال مقاله

برنامه زمان بندی وظایف یا Task Scheduler دانلود کنید

farasun.wordpress.com

مشترک فید فراسان شوید! نمی دانید فید چیست!؟

بررسی دات نت 4.0 – کتابخانه های کلاس پایه

قرار بود طی چنیدن پست به بررسی ویژگی های جدید دات نت فریم ورک 4.0 بپردازم. در مطلب قبلی به بررسی تغییرات Common Language Runtime پرداختم. با وقفه تقریباً طولانی که به علت اتفاقات اخیر در ایران و امتحانات دانشگاه ها بود، امروز نگاهی گذرا به تغییرات کتابخانه های کلاس پایه دات نت فریم ورک 4.0 بتا 1 خواهیم داشت.

قسمت دوم : تغییرات کتابخانه های کلاس پایه

در این نسخه از دات نت شاهد بهبودهایی در سیستم های ورودی/خروجی، هندل کردن استثناها، Reflection و تغییراتی در انواع مجموعه ای (Collectionها) خواهیم بود. در این مطلب با برخی از مهمترین تغییرات کتابخانه های کلاس پایه یا Base Class Libraries در دات نت فریم ورک 4.0 بتا 1 آشنا خواهیم شد.

BigInteger

ساختار جدید System.Numerics.BigInteger یک نوع داده ای صحیح با دقت دلخواه است که تمام عملیات های استاندارد یک نوع داده Integer را پشتیبانی می کند. این نوع داده می تواند در تمام زبان های مبتنی بر دات نت مورد استفاده قرار گیرد. زبان های جدیدی مثل F#x و IronPython به صورت توکار از این نوع داده پشتیبانی می کنند.

Tuples

یک تاپل (Tuple) یک ساختار داده ای Generic ساده است که مجموعه ای از آیتم های ناهمگن منظم را نگهداری می کند. تاپل ها به صورت Native یا محلی در زبان هایی مثل F#x و IronPython پشتیبانی می شوند، در این نسخه هر زبان برنامه نویسی مبتنی بر دانت نتی مانند C#x و Visual Basic قادر به استفاده از تاپل ها هستند. دات نت فریم ورک 4.0 بتا هشت کلاس جدید جنریک Tuple اضافه کرده است، همچنین این کلاس Tuple شامل متدهای استاتیکی برای ایجاد تاپل هاست.

Exceptions Handling

کتابخانه پایه دات نت فریم ورک 4.0 شامل فضای نام جدیدی به نام System.Runtime.ExceptionServices است که قادر به هندل کردن استثناهایی که corrupted state گفته می شوند، خواهد بود.

I/O

بهبودهایی در سیستم I/O دات نت فریم ورک بوجود آمده است. به طور مثال متدهای شمارشی در کلاس های Directory و DirectoryInfo به جای آرایه، یک مجموعه IEnumerable(T)x بر می گردانند. این کار باعث بهبود این متدها می شود، زیرا دیگر لازم نیست که این متدها ابتدا حافظه ای (معمولاً بزرگ) به آرایه ها اختصاص بدهند، یا منتظر پر شدن تمام خانه های آن آرایه شوند، شما می توانید قبل از اینکه این مجموعه به طور کامل پر شود، از آیتم هایی که تا به حال در مجموعه قرار گرفته اند استفاده کنید.

فضای نام System.IO.MemoryMappedFiles اجازه استفاده از عمل Memory Mapping که در ویندوز موجود است را به برنامه نویس می دهد. شما با استفاده از این قابلیت می توانید فایل های با حجم بسیار بالا را در حافظه باز یا ویرایش کنید. فضای نام System.IO.UnmanagedMemoryAccessor نیز اجازه دسترسی تصادفی به حافظه مدیریت نشده (Unmanaged Memory) را به شما می دهد. بهبودهایی نیز در کلاس های فضای نام System.IO.Compression.DeflateStream و System.IO.Compression.GZipStream بوجود آمده تا فشرده سازی داده ها بهتر از قبل باشند.

Reflection

دات نت فریم ورک 4.0 بتا 1 قابلیت هایی را برای مانیتور کردن کارایی دامنه اپلیکیشن های شما فراهم می کند. با استفاده از دات نت فریم ورک 4.0 مدیریت بهتری بر سیکل زندگی پراسس های اپلیکیشن خود خواهید داشت.

x64-bit View and Other Registry Improvements

بهبودهای کلاس های رجیستری ویندوز در دات نت 4.0 شامل:

  • توانایی مشخص نمودن نمای 32-بیتی یا 64-بیتی از رجیستری ویندوز با استفاده از Microsoft.Win32.RegistryView زمانی که کلیدهای پایه را باز می کنید
  • Microsoft.Win32.RegistryOptions که به شما اجازه می دهد یک کلید فرار (volatile) در رجیستری ویندوز بسیازید که با ریستارت کردن ویندوز از بین خواهد رفت

Threading

  • Unified Model for Cancellation : دات نت فریم ورک 4.0 بتا مدل واحدی برای کنسل کردن عملیات های غیر همزمان یا asynchronous فراهم می کند. کلاس جدید System.Threading.CancellationTokenSource برای ایجاد یک CancellationToken مورد استفاده قرار می گیرد که ممکن است به هر تعداد عملیات روی چندین  thread پاس شود. با صدا زدن متد Cancel()x در شیء token source، مشخصه IsCancellationRequested برابر true می شود و تمام عملیاتی که در این token ثبت شده اند در حالت wait قرار می گیرند.
  • Thread-Safe Collection Classes : فضای نام جدید System.Collections.Concurrent مجموعه ای از کلاس های thread-safe را معرفی می کند. استفاده از این کلاس ها در سناریوهای multi thread باعث بهبود بخشیدن کارایی انواع مجموعه ای مثل ArrayList و List(T)x می شود.

farasun.wordpress.com

در این مطلب کوتاه نمی توان تمام تغییرات جدید کتابخانه های کلاس پایه دات نت 4.0 را به طور کامل شرح داد. در مطالب بعدی به تغییرات جدید زبان های ویژوال بیسیک و سی شارپ در نسخه 2010 آن ها خواهیم پرداخت. برای از دست ندادن این مطالب مشترک فید فراسان شوید!

چگونه یک رابط کاربری مناسب و استاندارد طراحی کنیم؟

اگر شما قوی ترین نرم افزار را در یک زمینه خاص تولید کنید اما یک رابط کاربری مناسب برای آن طراحی نکنید، کاربران از آن استفاده نخواهند کرد. طراحی رابط کاربر مناسب، مسیر ارتباطی موثری بین کاربران و نرم افزار کامپیوتری ایجاد می کند. اگر استفاده از نرم افزار مشکل باشد، اگر باعث بروز اشتباهات متعدد شود، یا اگر نرم افزار کاربر را به راحتی به هدفش نرساند، علیرغم قدرت عملکردی که ارائه می کند، کاربران علاقه ای به استفاده از آن نخواهند داشت. طراحی رابط کاربری مناسب یکی از مهمترین مسایل تولید نرم افزار است، چون کاربر فقط رابط کاربری که با آن سر و کار دارد را درک می کند و آن را به عنوان نرم افزار می شناسد.

به علت طولانی بودن مطلب، این مقاله را می توانید در قالب PDF دانلود کنید +
برای داشتن یک طراحی خوب در زمینه رابط کاربری، ابتدا باید کاربران نرم افزار را شناسایی کنید، سن، سطح سواد، نیازها و کارهایی که می خواهند با نرم افزار انجام بدهند را در نظر بگیرید. به طور مثال وقتی می خواهید نرم افزاری برای گروه سنی کودکان تولید کنید باید طراحی را با توجه با سن کاربران انجام دهید. پس از مشخص کردن کاربران و مشخصات آنان، سناریوهای هر کاربر را که در بخش تحلیل ایجاد شده اند را مورد بررسی قرار دهید و Use caseهای هر کاربر را در نظر بگیرید تا مجموعه ای از اشیاء و اعمال مربوط به آن ها مشخص شوند. این اجزاء معمولاً مبنایی برای ایجاد صفحات (منظور از صفحه، هر جزئی از رابط کاربری است که یکسری اجزای مربوط به هم را در کنار هم قرار می دهد، نه فقط صفحات وب) رابط کاربری می شوند که شامل طراحی گرافیکی، آیکون ها، متن ها، توضیحات صفحه و منوها می باشد.

office2007windows
خیلی از مدیر پروژه های شرکت های نرم افزاری در ایران، طراحی رابط کاربری را امری پیش پا افتاده می دانند و ایجاد آن را هم به دست برنامه نویسان می سپارند. همین که رابط کاربری، ظاهری جذاب و زیبا داشته باشد برای آنان کافی است. این ها هر چه می توانند از تصاویر گرافیکی و کامپوننت های UI برای ایجاد ظاهر زیبا در نرم افزارهایشان استفاده می کنند تا در نظر کاربر نرم افزارشان حرفه ای به نظر آید. درست است که زیبایی یکی از فاکتورهای مهم یک رابط کاربری خوب است اما همه چیز نیست. در اینجا به برخی از اصول طراحی رابط کاربری خوب اشاره می کنیم :

  • استفاده از عنوان های با معنی برای اجزای صفحه : برای اجزای رابط کاربری خود عنوان های مناسبی انتخاب کنید تا کاربر منظورتان را با یک نگاه بفهمد. برای منو ها و دکمه ها عنوان های با معنی بگذارید که کاری که انجام می دهند را در یک یا دو کلمه توصیف کند. عنوان های بی معنی و طولانی برای کاربران ناخوشایند هستند.
  • استفاده از آیکون های مناسب و با معنی : هرجایی که قرار است از آیکون استفاده کنید، به جز زیبایی ظاهر آن، به اندازه آن در واحد پیکسل و با معنی بودن آن هم توجه کنید. آیکون ها باید نماد مشخصی از تابعی باشند که قرار است آن را صدا بزنند. هرجا که می توانید به جای منوها از شکلک ها استفاده کنید، چون کاربران ارتباط بهتری با شکلک ها برقرار می کنند تا منوهای تو در تو.
  • جزئیات تکنیکی از دید کاربر پنهان باشد : شما نباید کاربر را درگیر مسائل تکنیکی کنید، حتی اگر این مسایل از نظر شما مسایل راحت و پیش پا افتاده ای باشند. به طور مثال شما نباید کاربر را مجبور کنید که یک کلید خاص را در رجیستری ویندوز انتخاب کند!
  • در هر صفحه پیش فرض هایی داشته باشید : در هر صفحه باید چند عمل پیش فرض برای کاربر تعریف کنید. اگر در حال گرفتن اطلاعات از کاربر هستید، باید دکمه پیش فرضی برای کاربر قرار دهید که با کلیک روی آن تمام اطلاعات آن فرم پاک یا به اصطلاح Reset شود. یا به طور مثال دکمه های تایید یا OK در خیلی از فرم ها به عنوان پیش فرض آن فرم قرار داده می شوند تا کاربر با زدن دکمه Enter قادر به اجرای تابع مورد نظر باشد.
  • کاهش بار فکری کاربر : هر چه کاربر بیشتر مجبور باشد بخاطر بسپارد، ارتباط او با نرم افزار دارای خطای بیشتری خواهد بود. یک رابط کاربری مناسب به حافظه کاربر متکی نیست. هر زمانی که لازم شد، نرم افزار باید اطلاعات مورد نیاز را ذخیره کند و به هنگام نیاز آن اطلاعات را به کاربر یادآوری کند.
  • تعریف کلیدهای میانبر : سعی کنید کلیدهای میانبر مناسبی برای توابع پرکاربرد موجود در نرم افزار ایجاد کنید. این کلیدهای میانبر باید با اعمالی که قرار است انجام دهند به گونه ای مرتبط شوند که بخاطر سپردن آن ها توسط کاربران آسان باشد. برای مثال کلید Ctrl به علاوه حرف اول عنوان تابع مورد نظر. اگر برای کاری کلید میانبر استانداردی وجود دارد (مثل Ctrl+C برای کپی)، همان را استفاده کنید، چون عوض کردن این گونه کلیدها باعث سردرگمی کاربران می شود.
  • رابط کاربری را بر اساس دنیای واقعی مدل کنید : به طور مثال برای ثبت فاکتور در یک سیستم فروش، سعی کنید صفحات شبیه به فاکتورهای واقعی طراحی شوند. این کار باعث می شود که کاربر احساس راحتی با نرم افزار شما کند.
  • اطلاعات را به تدریج نمایش دهید : اگر قرار است اطلاعات گوناگون و حجیمی را به کاربر نمایش دهید، ابتدا آن را در بالاترین سطح مجردسازی به کاربران نمایش دهید. جزئیات بیشتر باید به علاقه کاربر و با دستور او ارائه شوند.
  • فراهم نمون ارتباط قابل انعطاف : چون کاربران مختلف علایق گوناگون و سطح آشنایی متفاوتی با کامپیوتر دارند وجود انتخاب نحوه ارتباط ضروری است. نرم افزار باید به کاربر امکان دهد که از ماوس، صفحه کلید، قلم دیجیتالی یا حتی دستورات صوتی برای اجرای کارهای مختلف بهره بگیرد.
  • کارهای طولانی باید وقفه پذیر باشند : کاربر باید بتواند اعمال در حال اجرای طولانی را متوقف کند. کاربر باید از زمان اجرای یک کار آگاهی داشته باشد تا بتواند بهتر در مورد اجرا یا عدم اجرای آن کار تصمیم بگیرد. مثال ساده این عمل را در کپی کردن فایل ها دیده اید، کاربر از زمان اجرای عمل باخبر است و هرگاه که تصمیم بگیرد می تواند آن را متوقف کند.
  • کارهای حساس باید برگشت پذیر باشند : ممکن است کاربر عملی را به اشتباه انجام دهد و نیاز داشته باشد آن عمل اشتباه را لغو کند. نرم افزار باید چنین امکانی را در کارهای حساس به کاربر ارائه کند. به طور مثال در ویرایشگرهای تصویر، اگر به اشتباه جایی از تصویر را خراب کنید، به راحتی با یک عمل Undo می توانید اشتباه خود را جبران کنید.
  • رابط کاربری باید یکنواخت باشد : علاوه بر رعایت استانداردهای معمول یک رابط کاربری، شما بایستی استانداری برای طراحی رابط خود تعریف کنید تا تمام صفحات رابط شما از یکنواختی مشخصی برخوردار باشند. رابط کاربری شما باید اطلاعات را به صورت یکنواخت نمایش دهد یا دریافت کند. این کار باعث می شود تا کاربر با صفحات جدیدی که برایش باز می شوند نا آشنا نباشد و با آن ها راحت کار کند.

gmail-web

حتماً عوامل موثر دیگری هم در ایجاد رابط کاربری مناسب و استاندارد وجود دارند که در این مطلب به آن ها اشاره نشد. موضوع مهمی که حتماً باید در نظر بگیرید، پلت فرمی است که قرار است نرم افزار شما روی آن کار کند. به طور مثال اگر نرم افزار شما تحت وب است طراحی شما شرایط متفاوتی با یک نرم افزار تحت دسکتاپ دارد. هر چند که مسایل بالا هم در نرم افزارهای تحت وب قابل پیاده سازی است و هم در نرم افزارهای تحت دسکتاپ. همچنین طراحی رابط کاربری در سیستم عامل های مختلف نیز تفاوت های زیادی با هم دارند. در این مطلب ما به صورت Abstract و جدا از پلت فرم به مسئله طراحی رابط کاربری نگاه کردیم.
مثال هایی از رابط کاربری استاندارد در نرم افزارهای امروز را می توان Gmail در وب، Office 2007 در ویندوز و فایرفاکس در لینوکس عنوان کرد.

دریافت این مقاله در قالب PDF

مطالب مرتبط :

می توانید برای مطلع شدن از مطالب جدید فراسان، مشترک فید آن شوید!

Oslo ; پلت فرم مدل سازی مایکروسافت

توسعه بر مبنای *مدل اغلب اشاره به پروسه توسعه ای دارد که مدل هایی از اپلیکیشن ساخته می شود و داده ها به عنوان مشخصات سیستم در نظر گرفته می شوند. برای استفاده از روش توسعه مبتنی بر مدل بایستی یک پروسه توسعه و پلت فرم نرم افزاری در اختیار داشته باشید که قادر باشد تا به شما امکان استفاده از مدل ها (انواع منطقی داده ها و ارتباط ها) به عنوان هسته توسعه اپلیکیشن و پیاده سازی اجزای نرم افزاری بر مبنای مدل، که پیش نیازهای یک نرم افزار بر مبنای مدل را رعایت می کنند، را بدهد. مدل های تعیین شده در طراحی نرم افزار به هنگام پیاده سازی به بخش های مختلف توسعه نسبت داده می شوند. توسعه بر مبنای مدل با دید انتزاعی سعی در پنهان کردن پیچیدگی ها دارد و بیشتر روی تمرکز بر روی اجزای با اهمیت تاکید می کند.

Oslo نسل بعدی پلت فرم توسعه مایکروسافت

محصول جدید مایکروسافت با کد نام «Oslo» قصد دارد تا توسعه دهندگان را در ساخت نرم افزارهای پیچیده و بزرگ مبتنی بر دیتابیس بوسیله ابزارهای مناسب یاری کند. مدل سازی در اینجا یعنی بیشتر مشخصات و تعریف های نرم افزار با داده ها پیاده سازی شوند به طوری که پلت فرم و شما بتوانید هر چه آسانتر با استفاده از یک کوئری به مقصود اصلی خود برسید. تکنولوژی های مایکروسافت چند وقتی است در این مسیر حرکت می کنند، برای نمونه XAML, .NET metadata attribute, COM type libraries همگی روی نوشتن مشخصات به عنوان داده و اجتناب از کد کردن آن ها در سطوح پایین (مثل دستورات IL در دات نت) تاکید دارند. پلت فرم Oslo میخواهد این راه را ادامه دهد.

Microsoft Oslo

اجزای تشکیل دهنده Oslo

پلت فرم مدل سازی Oslo با استفاده از اجزای زیر موارد بالا را در اختیار شما قرار می دهد :

  • ابزار طراحی بصری با کد نام «Quadrant» که به شما در پروسه طراحی قوانین تجاری اپلیکیشن ها کمک می کند. این ابزار با استفاده از شکلک های گرافیکی فلوچارت مانند به شما در طراحی مدل های یک اپلیکیشن کمک می کند.
  • یک زبان مدل سازی به نام «M» که شما بایستی برای توسعه مدل های خود از آن استفاده کنید. زبان M زبانی اعلانی (Declarative) برای کار کردن با داده ها و ساختن مدل هاست. M به برنامه نویسان اجازه می دهد تا ساختار داده های خود را تعریف کنند و کوئری های متناسب با نیاز خود ایجاد کنند.
  • مخزن Oslo که یک دیتابیس SQL Server است و مدل ها را به عنوان اشیاء و نمونه (Instance)های مدل ها را به عنوان سطرهای یک جدول (Table) برای پیاده سازی شمای آن، در SQL Server ذخیره می کند. مدل ها و نمونه هایی از مدل ها به صورت بصری یا با استفاده از M یا هر API دسترسی به SQL دیگری (مثل ADO.NET) ایجاد می شوند.

در هر صورتی که شما داده های مدل ها را ایجاد کنید یا تغییر دهید (با استفاده از ابزار بصری، استفاده از M یا هر API دسترسی به SQL)، تمام اطلاعات مدل سازی در یک دیتابیس رابطه ای (Ralational Database) که به آن Oslo Repository گفته می شود، در هنگام اجرا (Runtime) در دسترس اند.

شرکت مایکروسافت فعلاً قصد ارائه Oslo را به عنوان بخشی از ویندوز یا دات نت فریم ورک ندارد. این شرکت نسخه CTP پلت فرم مدل سازی Oslo را برای دانلود عمومی روی سایت خود قرار داده است که می توانید از اینجا SDK آن را دریافت کنید. مدل سازی چند وقتی است در کانون توجه مایکروسافت قرار گرفته و آنچه مسلم است در آینده ای نه چندان دور در مورد Oslo بیشتر خواهیم شنید.

ویدئوی بررسی Oslo

در ویدئوی زیر Paul Vick که چندی قبل در تیم طراحی زبان Visual Basic مایکروسافت همکاری میکرده است، و حالا بر روی زبان مدل سازی M و پلت فرم Oslo کار می کند، در مورد Oslo اطلاعات خوبی به شما خواهد داد. در این ویدئو آقای Vick در مورد پلت فرم Oslo و اهداف آن، زبان مدل سازی M، ابزار Quadrant و مخزن رابطه ای Oslo صحبت می کند. توصیه می کنم برای تکمیل این مطلب ویدئوی زیر را حتماً مشاهده کنید.


*مدل : در معنای عام، مدل نمایش انتزاعی از یک آیتم یا مفهوم است (مانند یک ماشین یا یک ساختمان). به طور مثال یک آرشیتکت ساختمان ابتدا مدل ساختمانی که قرار است بسازد را روی کاغد پیاده سازی می کند و نیازی به استفاده از بیل و کلنگ در ابتدای کار ندارد. در دنیای نرم افزار هم Model برای همین منظور به کار می رود، یعنی مدل سازی مشخصات نرم افزار قبل از پیاده سازی آن ها.

سایت رسمی Oslo

برای تکمیل مطلب و مشاهده مثال عملی می توانید مطالب آموزشی آقای وحید نصیری در مورد Oslo و زبان M را در اینجا مطالعه کنید.

توسعه برنامه های کاربردی بوسیله دلفی 7

قبل نوشت : دیروز یک نفر برای یادگیری زبان C به آموزشگاه آمده بود و من به عنوان مدرس انتخاب شده بودم. اول فکر کردم برای پاس کردن واحد دانشگاهی می خواد C یاد بگیره، اما وقتی ازش پرسیدم گفت می خوام برنامه نویسی کاربردی در ویندوز رو یاد بگیرم. کلی براش توضیح دادم که زبان C دیگه استفاده نمیشه و فقط به درد یادگیری تئوری برنامه نویسی میخوره و گفتم بهتره Visual C++ را با هم کار کنیم. گفت که قبلاً هیچ وقت برنامه نویسی کار نکرده و از نظر کاربری کامپیوتر هم در سطح بالایی نیست. بعد از کلی صحبت، من برای شروع دلفی 7 رو بهش پیشنهاد کردم و از قابلیت های اون براش گفتم…

بورلند دلفی 7 محیط برنامه نویسی بصری (ویژوال) و کاملا شیء گرا برای توسعه برنامه های 32بیتی مبتنی بر سیستم عامل های ویندوز و لینوکس می باشد. با استفاده از دلفی می توانید برنامه های کاربردی بسیار قوی و انعطاف پذیر ایجاد کرده و آن ها را در ویندوز و لینوکس انتشار دهید.
محیط دلفی ابزارهای سریع و ساده بسیاری در اختیار برنامه نویسان قرار میدهد. محیط دلفی در اصطلاح RAD خوانده می شود. این کلمه مخفف Rapid Application Development و به معنی توسعه کاربردی سریع است. دلفی شامل ابزارهای سریع طراحی برنامه، ویزاردهای برنامه نویسی، قالب های از پیش ساخته شده و کتابخانه ای از اجزای نرم افزاری است.
دلفی شامل دو کتابخانه مجزا برای ویندوز و لینوکس است :

  • The Visual Component Library – VCL : این کتابخانه شامل اجزایی است که API های ویندوز را در خود کپسوله کرده اند.
  • The Borland Component Library for Cross-platform – CLX : که این کتابخانه اجزای Qt Library را خود کپسوله نموده اند. (این نوع از برنامه ها در ویندوز و لینوکس قابل اجرا هستند)

در این مقاله به شرح مختصری از قابلیت های محیط دلفی 7 می پردازم.

محیط توسعه مجتمع (IDE) :
وفتی دلفی را باز می کنید بلافاصله محیط توسعه مجتمع یا به اختصار IDE دلفی در مقابل شما نمایان می شود. این IDE شامل تمامی ابزارهای مورد نیاز برای طراحی، توسعه، تست، و انتشار برنامه می باشد.

  • Form Designer: برای طراحی رابط کاربری برنامه
  • Component palette : برای دسترسی به کامپوننت های بصری و غیر بصری قابل استفاده در برنامه
  • Object Inspector : برای مشاهده و مدیریت خصوصیات اشیاء و رویدادهای مربوط به هر یک
  • Object TreeView : برای نمایش و مدیریت روابط منطقی میان اجزای برنامه
  • Code Editor : برای نوشتن و ویرایش کد برنامه
  • Project Manager : برای مدیریت بر روی فایل های پروژه

طراحی برنامه های کاربردی
با استفاده از دلفی می توانید هر نوع برنامه 32 بیتی را طراحی و اجرا نمائید. از برنامه های سودمند کوچک گرفته تا برنامه های تجاری و نرم افزارهای توزیع شده با استفاده از بورلند دلفی نسخه هفت قابل توسعه و تعمیم هستند. در حین طراحی رابط کاربری برنامه توسط دلفی، در پشت پرده Form Designer کدهای مربوط به طراحی را به صورت خودکار تولید می کند و نیازی به نوشتن کدهای طراحی به صورت دستی نخواهید داشت. زمانی که شما مشخصات کامپوننت ها و اجزای بصری و غیر بصری برنامه را تغییر می دهید، Form Designer به صورت خودکار تمامی تغییرات شما را روی سورس کد برنامه اعمال میکند و تنها زحمت شما Re-Build کردن برنامه خواهد بود. شما به راحتی می توانید سورس برنامه خود را توسط هر ویرایشگر متنی (مثل Notepad) باز کرده و تغییر دهید اما بهترین ویرایشگر برای این کار ویرایشگر داخلی دلفی یا Code Editor دلفی است که با داشتن خصوصیات منحصر به فرد بهترین گزینه برای شما خواهد بود.


شما به راحتی می توانید با استفاده از زبان دلفی کامپوننت های خود را ساخته و آن ها را به قسمت Component Palette اضافه کنید. در صورت نیاز می توانید Component Palette را به دلخواه خود سفارشی نمائید.
همچنین می توانید برنامه هایی تولید کنید که هم در ویندوز و هم در لینوکس قابل انتقال و اجرا باشند. این نوع از برنامه ها باید با استفاده از کتابخانه بورلند برای Cross-Platform نوشته شوند. کتابخانه CLX شامل کلاسهایی است که قادرند در دو سیستم عامل ویندوز و لینوکس بدون هیچ مشکلی کار کنند.

ایجاد پروژه های نرم افزاری
هر گاه که شما در دلفی شروع به نوشتن برنامه ای می کنید در واقع در حال ایجاد یک پروژه نرم افزاری هستید. پروژه شامل تعدادی فایل مرتبط با هم می باشد که در نهایت برنامه کاربردی را تشکیل می دهند. بعضی از این فایل هاهنگام طراحی برنامه ساخته می شوند و بعضی دیگر به صورت خودکار در هنگام کامپایل برنامه.
شما می توانید محتویات پروژه تان را در پنجره Project Manager دلفی مشاهده کنید و از همان جابه مدیریت پروژه بپردازید. امکان ترکیب پروژه های مختلف در قالب یک پروژه و انجام کارهای گروهی از دیگر مزایای مدیریت پروژه در محیط دلفی است.

خطایابی آسان
یکی از مباحث مهم در توسعه نرم افزارها، مبحث خطایابی است. دلفی شامل یک خطایاب (Debugger) داخلی است که در پیدا کردن و رفع خطاهای پروژه به شما کمک بسیاری می کند. این Debugger به شما امکانات مخلفی از جمله کنترل اجرای برنامه، مشاهده مقادیر متغیرها و داده ها و تغییر دادن آن ها را به شما می دهد. این Debugger قادر به شناسایی خطاهای هنگام اجرا Runtime Errors و برخی از خطاهای منطقی Logical Errors است.

توزیع برنامه کاربردی
دلفی برخلاف Visual Basic و زبان های تحت دات نت، برنامه هایی تولید می کند که بدون هیچ پیش نیازی در سیستم عامل ویندوز اجرا می شوند. این مزیت بسیار بزرگی است که دلفی با تکیه بر آن صدها هزار توسعه دهنده را جذب خود کرده است.
برای توزیع برنامه های دلفی روی لینوکس به Kylix نیاز خواهید داشت.

کدام نسخه دلفی؟

در این نوشته شما با خصوصیات دلفی نسخه 7 محصول شرکت بورلند آشنا شدید. این نسخه در سال 2001 به بازار آمده است و تا به حال برنامه های بسیار زیادی بوسیله این محیط برای سیستم عامل ویندوز نوشته شده است. با اینکه هفت سال از توزیع این نرم افزار می گذرد اما هنوز هم برای توسعه نرم افزارهای مختلف و محصولات قدرتمند مورد استفاده قرار می گیرد. در همین ایران خودمان بسیاری از شرکت های کوچک و بزرگ نرم افزاری از دلفی نسخه 7 برای تولید محصولات خود بهره می برند. البته استفاده از این محصول در جهان در حال کاهش است و حضور دلفی 7 در توسعه برنامه های کاربردی هر روز کمرنگ تر می شود اما در ایران هنوز برای استفاده جا دارد. چون بسیاری از شرکت های دولتی و بعضاً خصوصی در ایران امکانات سخت افزاری بسیار پائینی دارند، شرکت های نرم افزاری امکان تغییر تکنولوژی و استفاده از تکنولوژی های روز دنیا همچون Microsoft .NET و JAVA را ندارند و قدرت و شجاعت این ریسک را هم ندارند.

اما برای کسانی که همیشه دنبال جدیدترین ها هستند، نسخه 2007 آخرین نسخه دلفی است که شرکت CodeGear یکی از شرکت های زیر مجموعه Borland آن را تولید و توزیع کرده است. این نسخه به راحتی در بازارهای ایران پیدا می شود.

farasun.wordpress.com

Subcribe to Farasun feedمشترک فراسان شويد

farasun.wordpress.com

مطالب مرتبط :